"Άρθρο για την οικονομία"
[περιοδικό: Metropolitan, 3/12/2008]
Η παγκόσμια οικονομική συγκυρία επιτάσσει σύνεση από όλους. Υπευθυνότητα από τις κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών κρατών. Σύνεση από τους εκπροσώπους του σημερινού παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος με γνώμονα το συμφέρον της κοινωνίας και όχι της κερδοφορίας. Το τελευταίο είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αν λάβει κανείς υπ όψη ότι η κατάρρευση του πλαισίου λειτουργίας στην χρηματοπιστωτική αγορά επήλθε έπειτα από μία σειρά διαδοχικών λαθών που αφορούσαν στη διαχείριση του χρήματος από τις επενδυτικές τράπεζες. Μία «φούσκα» που έσκασε στα χέρια όσων επένδυσαν στη «δανεική ευημερία», την «ψευδεπίγραφη ανάπτυξη», τις «προσδοκίες χωρίς ανταπόκριση». Με επισφαλείς χορηγήσεις δανείων και στρατηγικές γρήγορου κέρδους που μετατράπηκαν σε βόμβα στα θεμέλια του παγκόσμιου οικονομικού οικοδομήματος.
Είναι η ώρα της δράσης, της ενεργούς συμμετοχής, των πολιτικών εκείνων που θα εμπεδώσουν την αισιοδοξία και θα αποκαταστήσουν την ψυχολογία στην αγορά. Η ύφεση που προδιαγράφεται για τις οικονομίες της ευρωζώνης έχει ήδη κάνει εμφανή τα σημάδια της στις άλλοτε κραταιές δυνάμεις της Γερμανίας και της Βρετανίας. Οι ρυθμοί ανάπτυξης υποχωρούν, η κρίση περνάει σταδιακά στην πραγματική οικονομία, η ανασφάλεια γιγαντώνεται, χιλιάδες πολίτες ζουν με τον κίνδυνο ενός ευρύ φάσματος ανεργίας. Τα στοιχεία από τις αυτοκινητοβιομηχανίες είναι αρνητικά προμηνύοντας αρνητικό αντίκτυπο στην παραγωγή, την κατανάλωση και εν γένει την οικονομική δραστηριότητα. Τραπεζικοί κολοσσοί του χθες πέφτουν σαν χάρτινοι πύργοι ευελπιστώντας για κρατική αρωγή. Η ασυδοσία του παρελθόντος για την- χωρίς κανόνες- λειτουργία της αγοράς, πληρώνεται σήμερα ακριβά. Και το μάρμαρο καλείται να πληρώσει ο ιδιώτης, ο μικρομεσαίος, τα ασθενέστερα κοινωνικά στρώματα. Χρέος όλων των υπεύθυνων πολιτικών δυνάμεων είναι να δράσουν άμεσα, να εγγυηθούν την εύρυθμη λειτουργία των αγορών, να λάβουν πρωτοβουλίες που θα απλώνουν ένα δίχτυ κοινωνικής προστασίας για όσους έχουν πραγματικά ανάγκη.
Σε περιόδους κατά τις οποίες η απαισιοδοξία και ο πανικός τείνουν να καταστούν κυρίαρχη τάση, οι πολιτικές ηγεσίες των ευρωπαϊκών χωρών πρέπει να επιδείξουν νηφαλιότητα και αποφασιστικότητα. Να περπατήσουν το δύσκολο μονοπάτι της οικονομικής ύφεσης με έναν και μόνο γνώμονα: την αποκατάσταση της ψυχολογίας στην αγορά. Αυτό γίνεται σταδιακά μέσα από τις στοχευμένες παρεμβάσεις ρευστότητας στις περιπτώσεις όπου το κράτος έρχεται να εγγυηθεί την λειτουργική πρόοδο της οικονομίας. Η «επιστροφή του κράτους», όπως πολλοί αρέσκονται να χαρακτηρίζουν το σημαίνοντα ρόλο της κρατικής παρέμβασης για την αντιμετώπιση της κρίσης, ανέδειξε και πάλι το συγκρουσιακό χαρακτήρα δύο διαφορετικών ιδεολογικοπολιτικών κόσμων, του καπιταλιστικού νεοφιλελευθερισμού και του σοσιαλιστικού κρατισμού. Πολλοί έσπευσαν να προεξοφλήσουν τη συντριβή του πρώτου και την δυναμική επιστροφή του δεύτερου. Παραγνωρίζοντας όμως το αυτονόητο: ότι η σύγκριση αυτών των δύο θεωρητικών αντιλήψεων για το ρόλο του κράτους και τη ρύθμιση της αγοράς δεν μπορεί πλέον να καταλήξει σε απόλυτα συμπεράσματα. Ο πολυδιάστατος χαρακτήρας των μεγάλων οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων προϋποθέτει σύνθεση απόψεων, αντιλήψεων, μεθόδων και τρόπων αντιμετώπισης. Έτσι, αν μας έκανε σε κάτι σοφότερους η παγκόσμια οικονομική κρίση αυτό είναι η κατάργηση της ιδεολογικοπολιτικής απολυτότητας.
Σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία, η ελληνική οικονομία καλείται να αποδείξει την ανθεκτικότητά της. Τούτες τις ώρες τα πολλά λόγια είναι φτώχια. Απαιτείται συνένωση προσπαθειών και συμβολή όλων των πολιτικών δυνάμεων του τόπου, προκειμένου από κοινού να αντιμετωπίσουμε τα μεγάλα και σημαντικά. Να αφήσουμε στην άκρη αντιπαραθέσεις και μικροκομματικές ιδιοτελείς προσεγγίσεις στηρίζοντας πρωτοβουλίες που απαντάνε πειστικά στις προκλήσεις του αύριο. Ειδικότερα για την Ελλάδα, επενδυτές και καταθέτες έχουν κάθε λόγο να νιώθουν ασφάλεια. Αφενός διότι οι ελληνικές τράπεζες διαθέτουν ισχυρή κεφαλαιακή επάρκεια που προέρχεται από τα λογιστικά υπερκέρδη των τελευταίων ετών. Αφετέρου γιατί τα τραπεζικά ιδρύματα στη χώρα μας έχουν καταθετικό και λιγότερο επενδυτικό ρόλο, γεγονός που από μόνο του ελαχιστοποιεί τους κινδύνους που απορρέουν από «τοξικές» επενδύσεις, όπως είδαμε να συμβαίνει στην Αμερική.
Σε περιόδους οικονομικών εντάσεων δεν χωρούν γενικεύσεις, λαϊκισμοί και άσκοποι εντυπωσιασμοί. Το σχέδιο στήριξης που παρουσίασε η κυβέρνηση για την ενίσχυση του εγχώριου τραπεζικού συστήματος κατά 28 δις ευρώ, είναι μία πολιτική απόφαση στο πλαίσιο ενός ευρύτερου σχεδίου αντιμετώπισης της κρίσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Έτσι ενισχύεται η ρευστότητα στην αγορά και διασφαλίζονται ευνοϊκοί όροι δανεισμού και κίνησης του χρήματος για όσους το έχουν πραγματικά ανάγκη. Για τους μικρομεσαίους, τους επενδυτές, τους δανειολήπτες, την πλατιά παραγωγική τάξη. Πρόκειται για χρήματα που δεν εκταμιεύονται αλλά σε στιγμές κατά τις οποίες θα απαιτηθεί προβλέπεται να εγγυηθούν την ρευστότητα των τραπεζών προς όφελος της ομαλής λειτουργίας της αγοράς.
Σε μία δύσκολη οικονομική συγκυρία το διακύβευμα είναι ένα: η δημοσιονομική σταθερότητα με μετρήσιμες και συγκεκριμένες κοινωνικές ενισχύσεις σε πολίτες και νοικοκυριά που έχουν πραγματική ανάγκη. Υπεύθυνες πολιτικές δεν ασκούνται με δανεικά. Αξιόπιστες πολιτικές δεν χαρίζουν μία «δανεισμένη ευημερία» υποθηκεύοντας το αύριο της ελληνικής οικονομίας, το μέλλον των επόμενων γενεών. Και σε αυτό το ζήτημα η κυβέρνηση είναι ξεκάθαρη. Ο τόπος θέλει από τους πολιτικούς να είναι χρήσιμοι και όχι αρεστοί. Αυτός ήταν και παραμένει ο πυρήνας της πολιτικής μας, των δεσμεύσεων που αναλάβαμε απέναντι στους πολίτες.